KLSH evidenton vonesa në reforma dhe marrëveshje, ndërsa 228.5 milionë euro për investime mbetën të padisbursuara.

Shqipëria nuk ka arritur të përfitojë sipas afateve fondet e parashikuara nga Plani i Rritjes i Bashkimit Europian, për shkak të vonesave në përmbushjen e reformave të kërkuara nga Komisioni Europian dhe mosfinalizimit të marrëveshjeve për administrimin e financimeve të investimeve. Sipas Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), deri në fund të vitit 2025, nga financimi i përgjithshëm prej 922.09 milionë eurosh, ishin disbursuar vetëm 76.2 milionë euro në formën e mbështetjes buxhetore, ndërsa komponenti prej 228.47 milionë eurosh, i destinuar për financimin e projekteve, nuk kishte regjistruar asnjë disbursim.

Problematikat janë evidentuar në auditimin e KLSH-së për zbatimin e buxhetit të shtetit të vitit 2025. Sipas institucionit, vonesat lidhen si me mosrealizimin në kohë të reformave të përcaktuara në Agjendën e Reformave, ashtu edhe me procedurat e papërfunduara për vënien në dispozicion të fondeve të investimeve.

228.47 milionë euro për projekte, asnjë disbursim deri në fund të vitit 2025

Një nga problematikat kryesore të evidentuara nga Kontrolli i Lartë i Shtetit lidhet me komponentin e huasë për financimin e projekteve nëpërmjet Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF), me një vlerë totale prej 228.47 milionë eurosh.

Megjithëse kjo shumë është parashikuar në kuadër të Planit të Rritjes së Bashkimit Europian, deri në fund të periudhës së audituar nuk ishte realizuar asnjë disbursim për këtë komponent.

Sipas KLSH-së, pengesa kryesore lidhet me mosfinalizimin e marrëveshjeve të kontributit me Bankën Europiane të Investimeve (EIB) dhe Bankën Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD), të cilat janë institucionet përgjegjëse për menaxhimin e këtyre financimeve.

Ndryshe nga mbështetja buxhetore, e cila transferohet drejtpërdrejt në buxhetin e shtetit pas plotësimit të kushteve përkatëse, financimi i projekteve realizohet përmes mekanizmave të investimeve dhe marrëveshjeve me institucionet financiare ndërkombëtare.

Për sa kohë këto marrëveshje nuk janë finalizuar, fondet mbeten të padisbursuara, duke vonuar financimin e investimeve që parashikohen të mbështeten nga Plani i Rritjes.

Vetëm 76.2 milionë euro mbështetje buxhetore të disbursuara

Plani i Rritjes i Bashkimit Europian parashikon për Shqipërinë një financim të përgjithshëm prej 922.09 milionë eurosh, që përfshin hua dhe grante për projekte investimi.

Nga kjo shumë, komponenti i huasë arrin në 657.46 milionë euro, sipas marrëveshjes së ratifikuar nga Kuvendi i Shqipërisë në mars të vitit 2025.

Megjithatë, të dhënat e auditimit tregojnë se deri në fund të vitit 2025 ishin disbursuar vetëm 76.2 milionë euro në formën e mbështetjes buxhetore.

Disbursimi i fondeve të Planit të Rritjes është i lidhur me përmbushjen e kushteve të përcaktuara nga Bashkimi Europian, ndërsa vonesat në realizimin e reformave ndikojnë në ritmin e përfitimit të financimeve.

Reformat e papërmbushura prekin energjinë, biznesin dhe institucionet

Sipas Kontrollit të Lartë të Shtetit, problematikat në zbatimin e Agjendës së Reformave përfshijnë disa fusha të rëndësishme të ekonomisë dhe funksionimit të institucioneve publike.

Ndër sektorët ku evidentohen vonesa janë qeverisja e ndërmarrjeve shtetërore, përmirësimi i klimës së biznesit, energjia, siguria kibernetike, sistemi gjyqësor dhe transparenca e financave publike.

Këto reforma janë pjesë e kushteve që Shqipëria duhet të përmbushë për të përfituar financimet e parashikuara nga Plani i Rritjes, ndërsa realizimi i tyre vlerësohet nga Komisioni Europian.

Sipas KLSH-së, Agjenda e Reformave për Shqipërinë përmban gjithsej 95 masa cilësore dhe sasiore, përmbushja e të cilave është kusht për disbursimin e mbështetjes financiare.

95 masa reformuese kushtëzojnë përfitimin e fondeve të BE-së

Plani i Rritjes synon të mbështesë zhvillimin ekonomik dhe përshpejtimin e reformave në vendet e Ballkanit Perëndimor, përmes financimeve që lidhen drejtpërdrejt me përmbushjen e objektivave të përcaktuara në agjendat kombëtare të reformave.

Për Shqipërinë, përfitimi i shumës prej 922.09 milionë eurosh është i kushtëzuar nga realizimi i 95 masave reformuese, të cilat përfshijnë ndryshime në funksionimin e institucioneve, qeverisjen ekonomike dhe sektorë të rëndësishëm të zhvillimit.

Komisioni Europian është institucioni përgjegjës për vlerësimin e përmbushjes së këtyre masave dhe për përcaktimin e ecurisë së disbursimeve, në përputhje me kushtet e mekanizmit financiar.

Gjetjet e KLSH-së tregojnë se, deri në fund të vitit 2025, përfitimi i fondeve nga Shqipëria ishte ndikuar nga dy problematika kryesore: vonesat në përmbushjen e reformave dhe mosfinalizimi i marrëveshjeve të nevojshme për financimin e projekteve.

Si rrjedhojë, komponenti prej 228.47 milionë eurosh për investime mbetej i padisbursuar, ndërsa mbështetja buxhetore e përfituar kishte arritur në 76.2 milionë euro. Këto të dhëna i referohen periudhës së audituar deri në fund të vitit 2025 dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht gjendjen e disbursimeve gjatë vitit 2026.

Burimi: Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH), auditimi i zbatimit të buxhetit të shtetit për vitin 2025.

**Meta description:** Shqipëria nuk përfitoi 228.5 milionë euro për investime nga Plani i Rritjes së BE-së deri në fund të 2025. KLSH evidenton vonesa në reforma dhe marrëveshje.